Je vraagt offertes op voor een thuisbatterij. De ene installateur heeft het over een 1-fase systeem, de andere over 3-fase. En jij staat erbij en denkt: waar gaat dit over, en wat betekent het voor mijn situatie?
Het is een technisch onderscheid dat lang niet altijd goed wordt uitgelegd, terwijl het wel invloed heeft op wat je koopt en wat je daarvoor betaalt.
Ik ben Thomas Droog, salesmanager bij MobiSolar. Dit is een van de vragen die ik het vaakst krijg van mensen die al offertes aan het vergelijken zijn. Want het prijsverschil is zichtbaar, maar de reden erachter niet altijd.
Bij MobiSolar adviseren we merkonafhankelijk. Dat betekent dat ik je vertel wat echt bij jouw situatie past, ook als dat de goedkopere optie is.
In dit artikel lees je:
- Wat het verschil is tussen een 1-fase en 3-fase aansluiting, en hoe je dat herkent in je meterkast
- Welk type batterij daarbij past, en waarom
- Wanneer een 3-fase batterij echt nodig is, en wanneer een 1-fase prima volstaat
- Wat het verschil in investering is
Na het lezen snap je precies wat dit onderscheid voor jouw situatie betekent, en hoef je niet meer blind af te gaan op wat een installateur zegt.
1-fase of 3-fase thuisbatterij: het korte antwoord
Welk type je nodig hebt, hangt vooral af van je hoofdaansluiting. Heb je een 1-fase aansluiting? Dan kies je een 1-fase batterij. Heb je een 3-fase aansluiting? Dan raden we een 3-fase batterij aan. Kies je toch voor een 1-fase batterij op een 3-fase aansluiting, dan voedt de batterij maar een deel van je woning.
Wat is het verschil tussen een 1-fase en 3-fase aansluiting?
De meeste woningen in Nederland zijn aangesloten op het elektriciteitsnet via één of drie kabels. Die kabels noemen we fases. Bij een 1-fase aansluiting komt alle stroom je woning binnen via één kabel. Bij een 3-fase aansluiting gebeurt dat via drie kabels tegelijk, waardoor de stroom verdeeld wordt over je huis.
Een handige manier om het te onthouden: een 1-fase aansluiting is als een smalle weg met één rijstrook. Een 3-fase aansluiting is een driebaanssnelweg. Er kan gewoon meer tegelijk doorheen.
Hoe herken je jouw eigen aansluiting in de meterkast?
Je hoeft daarvoor niets open te schroeven. Kijk naar de hoofdschakelaar in je meterkast:
- Één grote schakelaar met twee aansluitingen? Dan heb je een 1-fase aansluiting.
- Een schakelaar die bestaat uit drie gekoppelde modules? Dan heb je een 3-fase aansluiting.
Twijfel je nog? Kijk dan op je energiemeter. Staat er 230V? Dan is het 1-fase. Staat er 3x230V of 400V? Dan heb je een 3-fase aansluiting.
Kan je later alsnog overstappen naar een 3-fase aansluiting?
In theorie kan je je hoofdaansluiting verhogen, maar in de praktijk is dat op dit moment een stuk lastiger dan het klinkt. Nieuwbouwwoningen zijn tegenwoordig verplicht aangesloten op 3-fase, maar voor bestaande woningen geldt een ander verhaal. Door de overbelasting van het stroomnet hebben netbeheerders op steeds meer plekken een aansluitingsstop ingesteld.
Wat dat in de praktijk betekent: je komt eerst op een wachtlijst voor de upgrade, en als de aansluitingsstop op jouw locatie weg is, kom je daarna opnieuw op een wachtlijst. Wanneer dat opgelost is? Dat is op dit moment niet te zeggen.
Heb je nu een 1-fase aansluiting en twijfel je of dat een probleem is voor je thuisbatterij? Lees dan eerst de rest van dit artikel. In veel gevallen is een 1-fase batterij meer dan voldoende.
Ik vraag altijd eerst: kijk even in je meterkast. Daar kan je heel makkelijk zien wat voor aansluiting je hebt.
Welke batterij past bij welke aansluiting?
Je aansluiting bepaalt grotendeels welke batterij je kunt kiezen. Maar er zijn een paar nuances die het waard zijn om te begrijpen voordat je een beslissing neemt.
Kan een 3-fase batterij op een 1-fase aansluiting? En andersom?
Een 3-fase batterij op een 1-fase aansluiting: dat werkt niet. Een 3-fase batterij heeft drie kabels nodig om te kunnen functioneren. Die zijn er simpelweg niet bij een 1-fase aansluiting.
Andersom kan wel. Een 1-fase batterij aansluiten op een 3-fase hoofdaansluiting is technisch mogelijk. Maar hier zit een belangrijk nadeel aan vast.
Een 1-fase batterij wordt gekoppeld aan één van de drie kabels in je meterkast. Je batterij ziet alleen wat er op die ene fase gebeurt. Verbruikt je warmtepomp op fase 2 op dat moment 1.000W? Dan heeft je batterij daar geen weet van. Hij blijft gewoon vol staan terwijl je tegelijkertijd stroom van het net inkoopt. Je batterij kan simpelweg niet anticiperen op verbruik dat hij niet ziet.
Daarom raden we bij een 3-fase hoofdaansluiting bijna altijd een 3-fase batterij aan, omdat die simpelweg veel slimmer zijn opgeslagen energie kan verdelen.
Wat doet de slimme meter hierin, en wat niet?
De slimme meter telt alle drie de fases bij elkaar op. Dat heet intern salderen. Een voorbeeld: lever je op fase 3 1.200W terug aan het net, terwijl je op fase 1 500W en op fase 2 200W verbruikt? Dan ziet je energieleverancier dat als 500W terug levering. De fases worden dus intern verrekend.
Belangrijk: dit blijft ook na 2027 zo werken. Intern salderen zit ingebakken in hoe onze slimme meters werken en kan niet zomaar worden afgeschaft zonder alle meters te vervangen.
Maar je thuisbatterij is geen slimme meter. Die ziet alleen de fase waaraan hij gekoppeld is. Het financiële plaatje klopt dus ergens wel, maar je batterij benut zijn capaciteit niet optimaal. En dat heeft effect op je zelfverbruik en uiteindelijk op je terugverdientijd.
Een uitzondering: heb je een 1-fase zonnepanelensysteem en een grote verbruiker allebei op dezelfde fase als je batterij? Dan kan een 1-fase batterij op een 3-fase aansluiting prima werken. Maar in de praktijk komt die situatie bijna nooit voor.
Kan ik nog een back-up box plaatsen met een 1-fase batterij op een 3-fase aansluiting?
Dat is technisch mogelijk, maar je back-up is dan alleen beschikbaar op de fase waaraan je batterij gekoppeld is. De rest van je woning valt bij een stroomstoring gewoon uit. Wil je noodstroom voor je hele woning? Dan heb je een 3-fase batterij nodig.
Wil je echt zekerheid bij een stroomstoring? Dan moet je batterij ook op alle drie de fases kunnen leveren.
1-fase of 3-fase thuisbatterij: wat merk je daarvan in huis?
Nu je weet welk type bij welke aansluiting past, is de vraag: wat merk je daar eigenlijk van in de praktijk?
Hoe laadt en ontlaadt een 1-fase batterij?
Een 1-fase batterij houdt alleen die ene fase in de gaten. Wekken je zonnepanelen op dat moment meer op dan je verbruikt? Dan laadt de batterij op. Verbruik je meer dan je panelen produceren? Dan ontlaadt hij en vult het tekort aan. Simpel en effectief, zolang je verbruik zich ook grotendeels op die ene fase afspeelt.
Hoe verdeelt een 3-fase batterij de stroom?
Een 3-fase batterij kijkt naar het totaalplaatje. Hij ziet wat er op alle drie de fases gebeurt en verdeelt zijn vermogen daar slim over. Draait je wasmachine op fase 2 en je televisie op fase 1? Dan levert de batterij op beide fases precies wat nodig is. Zo wordt zijn opgeslagen energie veel efficiënter ingezet.
Wat betekent dat voor efficiëntie en terugverdientijd?
Bij een 3-fase hoofdaansluiting haalt een 3-fase batterij meer uit zijn capaciteit dan een 1-fase batterij. Hij benut zijn opgeslagen energie beter, wat leidt tot een hoger zelfverbruik. En een hoger zelfverbruik betekent dat je minder stroom hoeft in te kopen van het net.
Het gaat uiteindelijk om zelfverbruik. Hoe meer je zelf verbruikt wat je opwekt, hoe sneller je terugverdient. Een 3-fase batterij helpt daar gewoon beter bij.
Wanneer heb je echt een 3-fase thuisbatterij nodig?
Eigenlijk bepaald je hoofdaansluiting in 99% van de gevallen ook je type thuisbatterij.
Zoals eerder uitgelegd ziet een 1-fase batterij op een 3-fase aansluiting maar een deel van je verbruik. Een 3-fase batterij kan z’n capaciteit verdelen over de gehele woning.
Daarnaast speelt je zonnepanelensysteem een grote rol. Heb je een 3-fase omvormer voor je zonnepanelen? Dan wil je ook een 3-fase batterij. Die sluit daar naadloos op aan en verwerkt de opgewekte energie over alle drie de fases.
Heb je grote verbruikers die verdeeld zijn over meerdere fases? Denk aan een warmtepomp, een 3-fase laadpaal of een inductiekookplaat. Dan heeft een 3-fase batterij een duidelijk voordeel, omdat hij op al die fases tegelijk kan leveren.
Wanneer volstaat een 1-fase prima?
Heb je een 1-fase hoofdaansluiting? Dan is de keuze eenvoudig: een 1-fase batterij is wat je nodig hebt.
Heb je een 3-fase aansluiting maar een 1-fase zonnepanelensysteem, en geen grote verbruikers verdeeld over meerdere fases? Dan kan een 1-fase batterij in theorie ook werken. Maar zoals eerder gezegd: in de praktijk komt die situatie bijna nooit voor. Bij twijfel adviseren we altijd om de stap naar een 3-fase batterij te zetten.
Wat is het verschil in investering?
Een 3-fase systeem kost meer dan een 1-fase systeem. Dat verschil zit in de batterij zelf: een 3-fase batterij heeft meer techniek aan boord om stroom over drie kabels te kunnen verdelen.
Om het concreet te maken: een 1-fase AlphaESS thuisbatterij van 9,3 kWh kost bij ons inclusief installatie €5.000. De 3-fase variant van hetzelfde systeem kost €5.300. Een verschil van €300 dus. Niet gigantisch, maar hij is er wel.
Wanneer verdient de meerprijs zich terug?
Heb je een 3-fase hoofdaansluiting? Dan benut een 3-fase batterij zijn capaciteit aanzienlijk beter dan een 1-fase batterij. Dat hogere zelfverbruik zorgt ervoor dat de meerprijs zich makkelijk terugverdient.
Kies je toch voor een goedkopere 1-fase batterij op een 3-fase aansluiting? Dan betaal je minder vooraf, maar laat je tegelijkertijd rendement liggen. En wil je noodstroomvoorziening voor de hele woning? Dan kan dat niet met een 1-fase batterij op een 3-fase aansluiting.
De keuze tussen 1- of 3-fase is minder ingewikkeld dan hij lijkt
Of je een 1-fase of 3-fase thuisbatterij nodig hebt, hangt in de meeste gevallen gewoon af van je hoofdaansluiting. Heb je een 3-fase aansluiting? Kies dan een 3-fase batterij. Heb je een 1-fase aansluiting? Dan is een 1-fase batterij wat je nodig hebt.
Het prijsverschil tussen beide varianten is klein. En een 3-fase batterij op een 3-fase aansluiting verdient die meerprijs in de meeste gevallen makkelijk terug door een hoger zelfverbruik.
Bij MobiSolar leggen we dit soort vragen dagelijks uit aan mensen die precies in jouw situatie zitten. We kijken altijd eerst naar jouw aansluiting, je zonnepanelensysteem en je verbruik, en adviseren daarna pas welk systeem het beste bij je past.
Wil je weten welke thuisbatterij bij jouw situatie past? Gebruik dan onze configurator en ontdek binnen een paar minuten wat de beste keuze is voor jouw woning.
1-fase of 3-fase thuisbatterij
Hoe weet ik of ik een 1-fase of 3-fase aansluiting heb?
Kijk naar de hoofdschakelaar in je meterkast. Bestaat die uit drie gekoppelde modules? Dan heb je een 3-fase aansluiting. Zie je één grote schakelaar? Dan is het 1-fase. Je kunt ook je energiemeter checken: staat er 3x230V of 400V? Dan is het 3-fase.
Kan ik een 1-fase batterij plaatsen op een 3-fase aansluiting?
Technisch kan het, maar we raden het af. Een 1-fase batterij ziet alleen de fase waaraan hij gekoppeld is. Verbruik op de andere twee fases merkt hij niet op. Daardoor benut hij zijn capaciteit niet optimaal, wat ten koste gaat van je zelfverbruik en terugverdientijd.
Kan ik een 3-fase batterij plaatsen op een 1-fase aansluiting?
Nee, dat werkt niet. Een 3-fase batterij heeft drie kabels nodig om te functioneren. Die zijn er simpelweg niet bij een 1-fase aansluiting.
Wat kost een 3-fase batterij meer dan een 1-fase batterij?
Het verschil is kleiner dan veel mensen denken. Een 1-fase AlphaESS van 9,3 kWh kost bij ons inclusief installatie €5.000. De 3-fase variant kost €5.300. Een verschil van €300 dat zich bij een 3-fase aansluiting makkelijk terugverdient.
Blijft intern salderen ook na 2027 werken?
Ja. Intern salderen zit ingebakken in hoe de slimme meter werkt en staat los van de salderingsregeling. Je energieleverancier blijft alle drie de fases intern verrekenen. Dit kan niet zomaar worden afgeschaft zonder alle slimme meters te vervangen.
Kan ik later nog overstappen van 1-fase naar 3-fase aansluiting?
In theorie kan je je hoofdaansluiting verbeteren, maar in de praktijk is dat lastig. Op steeds meer plekken geldt een aansluitingsstop. Je komt dan eerst op een wachtlijst voor de upgrade, en daarna opnieuw als de stop is opgeheven. Wanneer dat is, is nu niet te zeggen.
Maakt het merk uit bij de keuze tussen 1-fase en 3-fase?
Niet heel veel. Je aansluiting en situatie bepalen welk type je nodig hebt. Wel kunnen er per merk verschillen zitten in het aanbod. Zo is de SolarEdge 3-fase modulair opgebouwd, terwijl de 1-fase versie een grotere, losse module van 10 kWh is.
Wanneer heb ik echt een 3-fase batterij nodig?
Bij een 3-fase hoofdaansluiting, een 3-fase zonnepanelensysteem, of grote verbruikers verdeeld over meerdere fases zoals een warmtepomp of 3-fase laadpaal. Wil je daarnaast noodstroomvoorziening voor je hele woning? Dan is een 3-fase batterij ook de enige optie.
